Boğaçhan Başar
Group : Yönetici
|
Döküm
Hazır Betonun Dökümü
Betonun ürün nitelikleri korunarak, müşterinin şantiyesine transmikserle
teslim edildikten sonra, pompa veya diğer araç- gereçle istenilen noktadaki
kalıba yerleştirilmesi işlemine "beton dökümü" denir. Beton dökümünden yüksek
verim elde edilmesi için bazı noktalara dikkat edilmesi gerekir.
A) Dökümden Önce Dikkat Edilecek Noktalar
-
Kalıpların sağlam ve sızdırmaz olduğunu; temizliğini, yağlanıp
yağlanmadığını, yüzeylerinin uygun olup olmadığını kontrol edin.
-
Donatıların gereğince döşenip, kontrolünün yapılıp yapılmadığına bakın.
-
Yeterli miktarda ve uygun boşaltma aracınız olup olmadığını; betonu işlemek
için uygun sayı ve nitelikte eleman ve araç-gereç bulunup bulunmadığını kontrol
edin. (Yeni Deprem Yönetmeliği'ne göre, vibratör kullanımı zorunlu hale
gelmiştir.)
-
Taze betonun bakımı için gerekli önlemleri alın. (Su hortumları, örtüler vb.)
-
Pompa ve transmikserlerin çalışma alanlarının hazırlanıp hazırlanmadığına
bakın.
-
Yer betonu dökülecekse, zemin döküme uygun hale getirilmiş mi, kontrol edin.
B) Betonun Dökümü ve Yerleştirilmesi Sırasında Dikkat Edilecek
Noktalar
Betonun yerleştirilmesi pompalı ve pompasız olarak ikiye
ayrılmaktadır. Yerleştirme yöntemi betonun kıvamını etkiler. Pompalanacak
betonun, mikserden direkt kalıba dökülen betona kıyasla daha akıcı ve kolay
işlenebilir olması aranır. İçine beton yerleştirilecek kalıbın ve yerleştirme
işçiliğinin sertleşmiş beton kalitesi üzerine hem mukavemet hem de görünüş
açısından önemli etkileri vardır:
-
Kalıbın cinsi (ahşap, çelik, tünel gibi)
-
Kalıp yüzeyinin kalitesi
-
Kalıp yağı kullanılması
-
Yerleştirme esnasında vibratör kullanımı
gibi faktörler beton kalitesi ile doğrudan bağlantılıdır.
Şantiyede en çok karşılaşılan sorun, betonun rahat yerleştirilip, mastarlama
yapılamamasından dolayı döküm yerine gelen betona fazladan su eklenmesidir. Bu,
beton mukavemetini düşürür. Bu sorun, uygun kıvamda beton siparişi,
akışkanlaştırıcı kimyasal katkıların kullanılması ve özellikle de şantiyede
vibratör kullanımı ile giderilebilir.
Beton yerleştirilirken
-
Beton mümkün olduğunca yerleştirileceği yere veya yakın bir bölgesine
dökülmelidir. Betonu belirli bir bölgeye yığıp, kürekle yerine yerleştirmeden
kaçınılmalıdır.
-
Beton homojen tabakalar halinde yerleştirilmelidir. Yerleştirme esnasında
büyük yığınların ve eğimli tabakaların oluşturulmasına engel olunmalıdır.
-
Beton kalıba 1.5 m den daha yüksekten dökülmemelidir.
-
Betonun yerleştirme ve sıkıştırma hızları uyum içinde olmalıdır.
-
Gecikme ve duraklamalara meydan verilmemeli, bunun sonucu oluşabilecek soğuk
derzlere imkan verilmemelidir. Bu tür uygulamalarda muhtemel hava kabarcıklarına
karşı kalıp yağlanmalıdır.
Transmikser ile Dökümler
Transmikserin kapalı alana girmesi
gerekiyorsa aracın gireceği yerin yüksekliği tesise bildirilmelidir. Transmikser
altı boş bir döşemeye veya bozuk bir zemine çıkarılıyorsa 30 ton civarında
toplam yük ve dingil başına 11 ila 13 ton yük olduğu varsayılarak zeminin kayma
ve çökme tehlikesi dikkate alınmalıdır.
Pompalı Dökümler
İnşaata yaklaşım mesafesi, yatay ve düşey döküm
erişim mesafeleri; inşaat, zemin ve pompa cinsine göre değişkendir. Pompanın
kurulacağı zeminin altından geçen boru hattı veya üzeri kapatılmış boşluklar
bildirilmelidir. Aynı şekilde yüksek gerilim hatları bildirilmelidir. Kolon
betonlarında, pompa uç hortumu kalıp içine mümkün olduğu kadar sokulmalıdır;
perde betonlarında, beton kalıp yüzeyine çarptırılmamalıdır. Betonun hızını
keserek, ayrışma ve kalıp deformasyonuna engel olunmalıdır. Pompa uç hortumunu
tutan elemanların bom altında durmamasına dikkat edilmelidir.
Beton Döküm Tekniği
Beton döküm tekniklerinin şematik açıklamalarını PDF formatında
okuyabilirsiniz.
Soğuk Havada Beton Dökümü
 Beton dökümü esnasında hava sıcaklığının +5 °C 'den düşük
olması halinde, kaliteli beton elde edebilmek için yapım, döküm ve bakım
işlerinde bir takım önlemlerin alınması gerekir.
Taze betonda priz esnasındaki donma tehlikelidir. Priz öncesinde ve sertleşme
sonrası donmanın etkileri nispeten azdır. Taze betonun döküldüğü ortamın
sıcaklığının düşmesi, priz süresini uzatır, kalıp alım süresi uzar, betonun
mukavemeti düşer, agrega parçalanmaları görülebilir. Soğuk havalarda betonu
korumada izlenecek yol, başlangıçta beton ısısının belirli bir değerden aşağı
düşmesini önlemektir. Taze betonun döküldüğü ortamın sıcaklığı bir gün içinde +5
°C 'nin altına düşerse 48 saat süreyle, bir günden fazla +5 °C 'nin altına
düşerse, 72 saat süreyle don etkisinden korunmalıdır. Türk standartları betonun
basınç mukavemetinin 50 kgf/cm2'ye erişmesinden sonra don sebebi ile zarar
görmeyeceğini kabul eder. Bu süre iyi bir beton için +10 °C sıcaklıkta 3
gündür.
Sıcak Havada Beton Dökümü
Beton dökümü için en
olumsuz ortam, aşırı sıcak, kuru ve rüzgarlı havalardır. Yeni yerleştirilmiş
taze betonda, hızlı buharlaşma sonucu aşırı su kaybı olur. Bunun sonucunda çökme
kaybı, priz hızlanması, hava boşlukları ve yüzeyde plastik rötre çatlakları
meydana gelir. Bu da betonun dayanıklılığını olumsuz yönde etkiler. Beton
dökerken hava sıcaklığının 30°C'den fazla olması beton için önlemler alınmasını
gerektirir.
Alınacak Önlemler
-
Taze betonun sıcaklığı, rüzgarın hızı, bağıl nem ve ortam sıcaklığı
denetlenmelidir.
-
Çimento, su ve agregalar olabildiğince soğuk olmalıdır. Agrega gölgede
stoklanmalı, karışım suyu beyaza boyanmış tanklarda tutulmalıdır.
-
Agregalar periyodik olarak ıslatılmalı ama agregalarda farklı nem oranlarının
oluşmamasına dikkat edilmelidir.
-
Düşük çimento dozu ve hidratasyon ısısı düşük çimentolar tercih edilmelidir.
-
Döküm yerine ulaşan beton bekletilmeden yerleştirilmeli ve vibrasyon kısa
sürede tamamlanmalıdır. Dökümün gecikmesi halinde priz geciktirici kimyasal
katkılar kullanılmalıdır. Gece beton dökümü tercih edilmelidir.
-
Döküm esnasında taban ve kalıplara su püskürtülmesi beton karışımındaki suyun
emilmemesi açısından faydalıdır. Böylece betonla temas edecek yüzeylerin
sıcaklığını düşürerek nem miktarını artırmak mümkündür.
-
Beton yerleştirildikten hemen sonra ilk mastarlama yapılır; daha sonra bir
insan betonun üzerine çıktığında 1-2 mm derinlikte iz kalınca, ikinci mastarlama
işlemi yapılır.
-
Dökümden sonra ilk yarım saatten başlayarak 72 saat boyunca su kürü
uygulanmalı, buharlaşma ve su kaybına karşı yüzeyler su geçirmez örtüler ile
rüzgara karşı da rüzgar koruyucularla örtülmelidir.
-
Normal betonarme yapılarda kür süresi yaz aylarında en az üç gün olmalı,
yüzey sürekli nemli tutulmalıdır.
-
Güneş ve rüzgarın doğrudan etkisine karşı korumak için açıkta kalan beton
yüzeyler, ıslak çuval ve plastik örtü gibi malzemelerle örtülmelidir. Özellikle
döşeme ve saha betonlarının "Curing compound" adı verilen bakım maddeleri ile
kaplanıp, buharlaşmanın geciktirilmesi yararlıdır.
Kalite Garantisi
Hazır betonu ihtiyacınıza uygun olarak sipariş vermeniz ve teslim alırken
gerekli kontrolleri yapmanız zorunludur, size kalitesini ölçme imkanı verir,
ancak yeterli değildir zira size kaliteyi garanti etmez. Kalitesizlik riskini en
alt düzeye indirmek, muhtemel sorunlardan kurtulmak için işin başında DOĞRU
hazır betoncuyu seçmekte yarar vardır.
Ürünün Üretim Kalitesini Belirleyen Ana Unsurlar :
-
Malzemelerin, hammaddelerin kalitesi, ekipman ve makine teçhizatın kalitesi,
-
İNSAN kalitesi. (bilgi, beceri, motivasyon, yönetim... )
Bu nedenle, hazır beton alınacak firmayı seçmeden önce aday firmaların
ziyaret edilerek, TSE standartlarına uygunluk, imalata yeterlilik, laboratuvar
yeterlilik belgeleri sorulmalı, Türkiye Hazır Beton Birliği'ne üye olup olmadığı
ve tesisin THBB' nin Kalite Güvence Sistem kontrolü altında bulunup bulunmadığı
öğrenilmelidir.
Bunlarla birlikte hazır beton üreten tesislerin
-
Santral malzemeleri,
-
Laboratuvar - teknik birikim,
-
Üretim - taşıma - pompalama kapasitesi,
-
Referanslar,
-
Fiyat ve ödeme koşulları vb. konular açısından
incelenmesinde yarar vardır.
Üretim, taşıma, pompalama miktarları, laboratuvar imkanları, hammadde
konusunda tetkiklerin yapılmış olması, raporların varlıkları, geçerlilik
süreleri firma seçimi sırasında gözönünde bulundurulmalıdır.
Kalite garantisi ve istikrarı açısından hazır beton firmasının çağdaş bir
kalite güvence sistemine sahip olması (ISO 9001 veya 9002, Türkiye Hazır Beton
Birliği Kalite Güvence Sistemi Belgesi, TSE Belgesi...) bir tercih nedeni
olmalıdır. Bunlarla birlikte ürünlerin istatistik yöntemlerle izleniyor olması,
mukavemeti raporlama imkanları önemlidir. kaynak:http://www.thbb.org/engine.php?ID=13
Konuları görebilmek ve paylaşım yapabilmek üzere üye olalım arkadaşlar. İnsaatOfisi.com desteklerinizi bekliyor...
|